در شرایطی که ناترازی آب و برق به یکی از مهمترین چالشهای کشور تبدیل شده است، طرح اصلاح و بهینهسازی منصوبات چاههای کشاورزی در خواف با حضور نمایندگان مجلس شورای اسلامی، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا)، شرکت مادرتخصصی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر)، مدیران هلدینگ های شستا و سیتا، مسئولان محلی و جمعی از کشاورزان به بهرهبرداری رسید؛ طرحی که تلاش دارد از مسیر افزایش بهرهوری تجهیزات پمپاژ، همزمان مصرف برق و هزینههای بهرهبرداری کشاورزان را کاهش دهد و ظرفیت جدیدی برای مدیریت تقاضای برق کشور ایجاد کند.
معاون نوآوری و اقتصاد دانشبنیان شستا در آئین بهرهبرداری از این پروژه با تأکید بر تنوعبخشی به سیاستهای انرژی در هلدینگ سیمان تأمین گفت: رویکرد سیتا در مواجهه با ناترازی انرژی صرفاً به توسعه نیروگاههای خورشیدی محدود نیست و این مجموعه در کنار توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، راهکارهای متنوعی برای مدیریت مصرف و افزایش بهرهوری انرژی دنبال میکند.
به گزارش روابط عمومی شرکت سرمایهگذاری سیمان تأمین، طرح اصلاح و بهینهسازی منصوبات چاههای کشاورزی در شهرستان خواف با هدف کاهش مصرف برق، افزایش بهرهوری تجهیزات پمپاژ و ایجاد سازوکار اقتصادی برای سرمایهگذاری در صرفهجویی انرژی آغاز شد؛ طرحی که با مشارکت کشاورزان، صنعت و دستگاههای اجرایی در حال اجراست و میتواند زمینهساز توسعه یک مدل جدید برای مدیریت همزمان آب و انرژی در کشور باشد.
داور نظری، معاون نوآوری و اقتصاد دانشبنیان شستا، در مراسم آغاز این طرح با اشاره به رویکردهای جدید هلدینگ سیمان تأمین در حوزه انرژی اظهار کرد: سیاستهای انرژی در دوره جدید مدیریت سیتا بر پایه تنوعبخشی به راهکارها شکل گرفته و رفع ناترازی انرژی صرفاً از مسیر نصب پنلهای خورشیدی دنبال نمیشود.
وی افزود: در کنار توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، باید ظرفیتهای موجود برای مدیریت مصرف، افزایش بهرهوری و اصلاح تجهیزات نیز مورد توجه قرار گیرد و طرح اصلاح منصوبات چاههای کشاورزی خواف نمونهای از همین نگاه نوآورانه است.
نظری با بیان اینکه آنچه در خواف در حال اجراست، صرفاً یک پروژه فنی برای تعویض تجهیزات نیست، تصریح کرد: ایده اصلی سیتا در این پروژه آن است که با اصلاح تجهیزات و افزایش راندمان، میزان مصرف انرژی کاهش پیدا کند و صرفهجویی ایجادشده از طریق سازوکار گواهی صرفهجویی، به یک ارزش اقتصادی تبدیل شود.
معاون نوآوری و اقتصاد دانشبنیان شستا ادامه داد: در این مدل، هم کشاورز از کاهش هزینههای انرژی و بهبود عملکرد تجهیزات بهرهمند میشود و هم صنعت میتواند از ظرفیت ایجادشده در حوزه گواهیهای صرفهجویی استفاده کند؛ در نتیجه، یک مسئله ملی در حوزه انرژی به بستری برای همکاری میان کشاورزی و صنعت تبدیل میشود.
وی تأکید کرد: هلدینگ سیمان تأمین در سیاستهای جدید خود، مدیریت مصرف انرژی را بهعنوان یکی از مسیرهای اصلی دستیابی به پایداری تولید دنبال میکند و تلاش دارد با مجموعهای از راهکارها، وابستگی تولید به محدودیتهای انرژی را کاهش دهد.
نظری گفت: هدف این است که با افزایش بهرهوری و مدیریت مصرف، زمینه برای برقی که قطع نمیشود فراهم شود و آثار ناشی از ناترازی انرژی بر فعالیت واحدهای تولیدی به حداقل برسد.
وی افزود: کاهش عدمالنفع ناشی از محدودیت و قطع برق و گاز، یکی از اهداف جدی این رویکرد است و هلدینگ سیمان تأمین تلاش میکند با استفاده از ظرفیتهای فناورانه، سرمایهگذاری در بهرهوری و تنوعبخشی به سبد انرژی، این عدمالنفع را در مسیر رسیدن به صفر قرار دهد.
محمدی: صنعت میتواند در حل مسئله ناترازی انرژی نقشآفرین باشد
محمدرضا محمدی، مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری سیمان تأمین، نیز در این مراسم با اشاره به سرمایهگذاری سیتا در طرح اصلاح منصوبات چاههای کشاورزی خواف اظهار کرد: ورود صنعت به حوزه بهرهوری انرژی نباید به یک اقدام مقطعی محدود شود، بلکه باید به ایجاد مدلهایی منجر شود که قابلیت توسعه و تکرار در مقیاس ملی داشته باشند.
وی افزود: نگاه سیتا در این پروژه صرفاً سرمایهگذاری در اصلاح یک مجموعه تجهیزات نیست؛ بلکه تلاش شده است مدلی میان صنعت، کشاورز و فرایند تامین انرژی در کشور شکل بگیرد که همه طرفها از نتایج آن منتفع شوند.
مدیرعامل سیتا با اشاره به نتایج پایلوت این طرح گفت: در یکی از چاههای مورد بررسی، توان مصرفی از حدود ۷۰ کیلووات به کمتر از ۳۲ کیلووات کاهش یافته است. این تجربه نشان میدهد که در بسیاری از موارد، بدون کاهش سطح دسترسی به آب، میتوان از طریق اصلاح تجهیزات و افزایش راندمان، مصرف انرژی را به شکل قابل توجهی کاهش داد.
محمدی ادامه داد: یکی از نکات مهم این طرح، تبدیل صرفهجویی انرژی به یک دارایی اقتصادی است؛ به این معنا که صرفهجویی ایجادشده میتواند در قالب گواهی صرفهجویی ارزشگذاری شود و منابع حاصل از آن، زمینهساز تداوم سرمایهگذاری در پروژههای مشابه باشد.
وی خاطرنشان کرد: هزینه اصلاح هر چاه در این طرح بهطور متوسط حدود چهار میلیارد تومان برآورد شده که بخشی از آن از محل فروش تجهیزات فرسوده قبلی توسط کشاورز و بخش عمده آن از سوی صنایع متقاضی گواهی صرفهجویی تأمین میشود.
محمدرضا محمدی گفت: هدف ما این است که صرفهجویی از یک مفهوم صرفاً فنی خارج شود و به یک فرصت اقتصادی برای صنعت، کشاورز و کشور تبدیل شود.
وی با تأکید بر ضرورت تداوم این مسیر افزود: مدیریت مصرف انرژی برای سیتا یک موضوع راهبردی است و این هلدینگ تلاش میکند از ظرفیتهای مختلف، از انرژیهای تجدیدپذیر تا بهینهسازی مصرف و اصلاح تجهیزات، برای کاهش آثار ناترازی انرژی بر تولید استفاده کند.
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری سیمان تأمین تصریح کرد: پایداری عملیات تولید، کاهش هزینههای ناشی از محدودیت انرژی و کاهش عدمالنفع ناشی از قطع برق و گاز، از مهمترین اهداف این رویکرد است و سیتا این مسیر را با هدف افزایش تابآوری و استمرار تولید دنبال خواهد کرد.
تأکید مجلس بر ضرورت اصلاح تجهیزات چاهها
حامد یزدیان، نایبرئیس کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی، در این مراسم با اشاره به شرایط کنونی کشور، اجرای چنین طرحهایی را نهتنها مطلوب بلکه ضروری دانست و بر اهمیت استفاده از مدلهای جدید تأمین مالی برای اجرای پروژههای بهرهوری آب و انرژی تأکید کرد.
وی با اشاره به محدودیت منابع سرمایهگذاری دولت، استفاده از سازوکارهایی همچون صندوقها و مدلهای تأمین مالی مبتنی بر صرفهجویی را مورد توجه قرار داد و اصلاح تجهیزات و پمپهای چاههای کشاورزی را یکی از حوزههای دارای ظرفیت جدی برای کاهش مصرف برق و مدیریت برداشت آب دانست.
به گفته وی، بهینهسازی تجهیزات چاهها میتواند ضمن کاهش مصرف برق، مدیریت برداشت از منابع آب زیرزمینی را نیز تسهیل کند و نتایج حاصل از این طرحها باید در سطح ملی مدلسازی و در اختیار شرکتهای آب منطقهای و وزارت جهاد کشاورزی قرار گیرد.
اصلاح چاهها؛ بدون فشار بر کشاورز
پیمان فلسفی، رئیس فراکسیون کشاورزی و عشایری مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیطزیست، نیز اصلاح تجهیزات چاههای کشاورزی را موضوعی حساس و حیاتی در مدیریت منابع آب و انرژی کشور عنوان کرد.
وی با اشاره به گستردگی چاههای کشاورزی و سهم قابل توجه بخش کشاورزی از مصرف برق، تأکید کرد که اجرای طرحهای بهینهسازی نباید به معنای محدود کردن دسترسی کشاورزان به منابع آب باشد، بلکه باید با افزایش بهرهوری، تأمین برق پایدار، استفاده از انرژی خورشیدی و توسعه سامانههای هوشمند همراه شود.
فلسفی همچنین بر ضرورت حفظ حقوق آبی کشاورزان و مشارکت آنان در اجرای طرح تأکید کرد و نقش مشوقهای مالیاتی و بانکی را در ترغیب کشاورزان به سرمایهگذاری و همراهی با برنامههای بهینهسازی مهم دانست.
۴۱۶ هزار حلقه چاه؛ ضرورت یک مدل قابل تعمیم
هدایتی، مدیرکل دفتر امور آب کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی، با ارائه تصویری از وضعیت چاههای کشاورزی کشور، اعلام کرد حدود ۴۱۶ هزار حلقه چاه دارای پروانه در کشور وجود دارد که حدود ۲۲۰ هزار حلقه برقدار و حدود ۱۹۶ هزار حلقه دیزلی هستند.
بر اساس آمار ارائهشده از سوی وی، سالانه حدود ۲۳ میلیون مگاواتساعت برق برای پمپاژ آب کشاورزی مصرف میشود و حدود نیمی از مصرف برق بخش کشاورزی به پمپاژ و چاهها اختصاص دارد؛ موضوعی که با توجه به شرایط ناترازی برق، اهمیت اصلاح و افزایش راندمان تجهیزات را دوچندان میکند.
هدایتی، خواف را به دلیل وجود زیرساختهای مناسب و تجربههای قبلی در مدیریت مشارکتی منابع آب و سازوکارهای مرتبط با بازار و سهمآب، منطقهای مناسب برای اجرای پایلوت دانست.
وی در عین حال سه چالش اصلی پیش روی توسعه این مدل را مورد توجه قرار داد: پایداری مالی طرح، توان نقدینگی کشاورزان برای مشارکت و هماهنگی و حمایت دستگاههای مختلف. بهویژه آنکه برای موفقیت طرح، همراهی نهادهای مسئول و ایجاد اطمینان برای کشاورزان اهمیت اساسی دارد.
وقتی صرفهجویی به یک دارایی اقتصادی تبدیل میشود
یکی از مهمترین ویژگیهای طرح خواف، تلاش برای ایجاد یک مدل اقتصادی برای سرمایهگذاری در صرفهجویی انرژی است. در این مدل، هزینه اصلاح هر چاه بهطور متوسط حدود ۴ میلیارد تومان برآورد شده که حدود ۵۰۰ میلیون تومان آن از محل فروش تجهیزات فرسوده قبلی توسط کشاورز و حدود ۳.۵ میلیارد تومان توسط صنایع متقاضی گواهی صرفهجویی تأمین میشود.
در این چارچوب، صرفهجویی برق ایجادشده میتواند مبنای صدور گواهی صرفهجویی قرار گیرد و بخشی از ارزش اقتصادی حاصل از آن به ذینفعان بازگردد. به این ترتیب، یک اقدام فنی برای اصلاح پمپ و تجهیزات چاه، به یک مدل مشارکت اقتصادی میان کشاورز و صنعت تبدیل میشود.
خواف؛ آغاز یک الگوی قابل توسعه
طرح اصلاح منصوبات چاههای کشاورزی خواف با هدف افزایش راندمان پمپاژ، کاهش مصرف برق و ایجاد ظرفیت جدید برای مدیریت تقاضای انرژی اجرا شده است. بر اساس دادههای ارائهشده در این طرح، بخش قابل توجهی از برق کشور در بخش کشاورزی برای پمپاژ آب مصرف میشود و اصلاح تجهیزات فرسوده میتواند ظرفیت قابل توجهی برای صرفهجویی ایجاد کند.
ساتبا پیش از این مجوز اجرای این مدل را در چهار استان خراسان رضوی، سمنان، کرمان و قزوین صادر کرده است. در این استانها حدود ۴۰ هزار حلقه چاه کشاورزی برقدار وجود دارد که میتوانند در مراحل بعدی در این طرح قرار گیرند.
آنچه طرح خواف را از یک پروژه صرفاً فنی متمایز میکند، پیوند میان مدیریت مصرف انرژی، کشاورزی، سرمایهگذاری صنعتی و سازوکار گواهی صرفهجویی است؛ مدلی که در صورت موفقیت میتواند از یک پایلوت منطقهای به الگویی قابل توسعه برای کمک به مدیریت ناترازی انرژی در کشور تبدیل شود.
دیدگاهتان را بنویسید